Ես երջանիկ եմ, որովհետև ես հարուստ եմ...կամ ծնունդս շնորհավոր

   Ես երջանիկ մարդ եմ, ու ես դա գիտեմ: Ես ունեմ աշխարհի ամենալավ ընկերներն ու բարեկամները, ունեմ շատ հավատարիմ ու նվիրված ծանոթներ,կողքիս կան իմ շատ սիրելի մարդիկ: Ես ունեմ ժամանակ, որը ես ջաոնւմ եմ ռացիոնալ օգտագործել, ես ունեմ ցանկություններ, որոնք ես իրականացնում եմ, ես ունեմ նպատակներ, որոնց ես հասնում եմ, ես ունեմ երկու թութակ, որոնք խոզի պես փնթի են...շեղվեցի;-)
   Ամեն անգամ ծննդյանս օրը ամփոփում եմ նախորդ տարին. այսօր էլ բացառություն չի լինի:          
     Լավ տարի էր, շատ լավ: Եղա նոր երկրներում, սովորեցի նոր բաներ, ձեռք բերեցի նոր ընկերներ, ունեցա կարևոր հանդիպումներ, մասնակցեցի կարևոր միջոցառումների:
    Օգոստոսին մամայիս հետ գնացինք հանգստանալու, ծով ու արև ու ավազ ու ծով: Հիասքանչ էր: Սեպտեմբերին մի խումբ հետաքրքիր մարդկանց հետ գնացինք Ֆինլանդիան գրավելու, ճանապարհին մի երկու երկիր էլ գրավեցինք ու շատ ուրախ վերադարձանք, որ Հայաստանն էլ գրավենք, հետ գրավենք, իրականում: Ես հասկացա, որ Ռիգան իմ երազանաքների քաղաքը լինելու բոլոր հնարավորություններն ունի:

    Իհարկե դժվար էր ամեն անգամ նորից ադապտացվել հայաստանյան կենցաղին, բայց հաղթահարվեց: Իսկ թե ինչքան ընտիրն էր մեր պատվիրակությունը ու թե որքան եմ սիրում բոլոր "ֆինլանդացիքին" գիտեք` Միմուկս, Վահես, Էլինչիկս ու բոլորը: Շատ հետաքրքիր ու հասուն մարդիկ: Ընտիր ընկերներ:
       Ակադեմիական տարին բարդն էր: Դժվար էր երկու տեղ միաժամանակ մագիստրատուրայում սովորել ու դա անել գերազանց առաջադիմությամբ, ու որ ամենակրևորն է, ոչ թե ձևի համար, այլ հանուն բովանդակության: Պիտի համեսություն չանեմ ու ասեմ, որ ինձ դա հաջողվեց: Թեզերս էլ գրեցի, պաշտպանեցի ու գերազանցներս ստացա: Ուրախ եմ: Ավարտեցի: Ավարտեցի, որ ընդունվեմ: Ընդունվեցի ՀՀ ԳԱԱ լեզվի ինստիտուտ` ասպիրանտուրա. հիմա ես էլ չեմ հասնակում, թե որտեղից իմ մեջ այդքան ուժ ու եռանդ, որ չորս օրում հասցրի պարապել ու ապացուցել, որ արժանի ասպիրանտ եմ, բայց կարողացա:
    Աշխատատանքի մասին չեմ գրում. դեռ էն մտքին եմ, որ Հայաստանում լիքը գործ կա, ու ով փնտրում է, նա գտնում է: Միանշանակ: Մարդու մտքին լինի: Ես գտնում էի, երբ մտքիս լինում էր գտնել: Մի քանի լավ պրոյեկտ եմ արել, գոհ եմ:
      Բարդ տարի հարաբերությունների տեանկյունից: Դժվար էր կորցնել ընկերների: Չեմ ուզում էդ մասին գրեմ: Մեծամասնությունդ գիտի, թե ինչի մասին է խոսքը. լավ է, ուրեմն սենց էր ճիշտ:
      Մտածելակերպս շատ չի փոխվել. դեռ անուղղելի լավատես եմ` իրատեսության հիմքերով: Ես վստահ եմ, որ կյանքն արդար է, վստահ եմ, որ ինչ կիսում ենք, կրկնապատկվում է, մի պահ չեմ կասկածում, որ ամենքս մեր արժանին ենք ստանում:
    Բարդություններն անխուսափելի են, բայց միշտ հետագա ելքը ցույց է տալիս, որ ամեն ինչ դասավորվում է ավելի լավ, քան մենք էինք ակնկալում: Երբեմն դա շատ ուշ ենք գիտակցում, բայց գիտակցում ենք:
     Այսօր ես ավելի լավն եմ, քան անցյալ տարի, ավելի շատ եմ աշխատւմ ավելի լավը դառնալու համար: Ես համառ եմ, երբ դա պետք է, ու զիջող` երբ համառությունն արդարացված չէ:
     Ես երջանիկ եմ, որովհտև ես հարուստ եմ: Իսկ ես հարուստ եմ. իմ կյանքում կան գանձ-ընկերներ, արժեքավոր գործընկերներ, նվիրված բարեկամներ, հավատարիմ ծանոթներ, ու իմ կողքին կա մայրս` իմ ակունքը: Մենք ապրում ենք: Ես տեսնում եմ, լսում, քայլում, զգում...ես զգում եմ երջանկությունը, որովհետև ես երջանիկ եմ:
     Ավանդության համաձայն, ներողություն եմ խնդրում բոլորից, ում ինչ-որ կերպ նեղացրել կամ անհանգստացրել եմ, ու խորին շնորհակալությունս եմ հայտնում բոլորին, ովքեր կողքիս են, ընդունում են ինձ, հարգում, սիրում, հարստացնում, երջանկացնում:
Կյանքը հիասքանչ է...ես երջանիկ եմ...

 Աստված պահապան բոլորիս, շնորհակալ եմ...

Իմ փիլիսոփայությունը

   Ես հավատում եմ, որ կյանքում ամեն ինչ փոխադարձ է: Ես չեմ կարծում, որ որևէ մեկի մի արարք կարող է անպատասխան մնալ: Պարզապես հաճախ պատասխանն այլ աղբյուրից ենք ստանում, ու միանգամից չենք հասկանում, թե դա ինչի պատասխանն էր: Նմանապես մենք էլ պատասխանում ենք ամեն հարցման, որ մեզ է ուղղված:

   Ես վստահ եմ, որ իմ շրջապատում ամեն մեկն  ինձ սիրում է ճիշտ այնքան, որքան ես իրեն, և հակառակը: Ախր իմ տրամաբանությամբ ու խորին համոզմամբ այլ կերպ պարզապես չի կարող լինել:

   Ես մի վայրկյան չեմ կասկածում, թե մեկն ինձ չի սիրում, որովհետև չկա մեկն, ում ես չսիրեմ, ում հանդեպ անտարբեր լինեմ: Իմ ներսում անտարբերության, առհամարհանքի ու չարության համար տեղ չկա. ես գիտեմ, որ դա ինձ միմիայն ավելի թույլ ու խոցելի, ոչ ամբողջական կդարձնի, իսկ ես այդպիսին լինելու համար չէ, որ ծնվել եմ:

   Իմ կյանքում ամեն ինչ հավասարակշռված է. ես երջանիկ եմ իմ բազբազբաղ ու բարդ կյանքով, ես լեցուն եմ իմ հետաքրքիր ու հրաշք օրերը հնարավորինս ճիշտ ապրելու շահադրդմամբ ու պատրաստակամությամբ:

   Ես բողոքելու համար ներսումս այդքան  անտարբերություն ու դժգոհություն չունեմ: Ես գիտեմ, թե ինչն է իմ գործը ու ինչն իմ գործը չէ: Ես գիտեմ, որ ամեն ինչ գնահատվում և վարձատրվում է: Ես գիտեմ, որ այս գեղեցիկ մտքերը գործնականում նույնքան արժեքավոր են, որքան իդեալիստական թվում են առաջին հայացքից:

   Ես վստահ եմ, որ պատահական չի լինում ոչ մի բան. երբեմն ժամանակ ու իմաստություն է պետք լինում թվացյալ պատահականությունները վերծանելու համար:

   Մեկ էլ մի բան գիտեմ, դասախոսս է հուշել մի քանի տարի առաջ. Աստված մարդկանց ստեղծել է երջանիկ լինելու համար: Վստահ եմ:

Պատահական չի լինում ոչ մի բան

Պատահական չի լինում ոչ մի բան...չէ, ես պեպելյանի գաղտնի ֆանատը չեմ, ուղղակի ես էլ եմ կարծում, որ պատահական չի լինում ոչ մի բան:
Պատահական չէ, որ մեր կողքին կան ու չկան հենց այն մարդիկ, ովքեր կան ու ովքեր չկան, Պատահական չէ, որ մտածում ենք մի բանի մասին, ու դա լինում է:
Պատահական չէ, որ անկախ մեզանից երբեմն հայտնվում ենք այնտեղ, որտեղ երբևէ չէինք կարծում, որ կլինենք:
Պատահական չէ, որ մեր որոշ նախաձեռնություններ ձախողվում են, ու պատահական չէ, որ ոմանք մեզ պատահաբար նեղացնում են: Պատահական չէ նաև այն, որ մենք գնում ենք մեր իսկ գծած ուղով, բայց երբեմն ինքներս բռնում ենք այն մտքով, որ մեր ուզածի պես չեն ապրում: Պատահական չի, որ ես խորապես համոզված եմ, որ այս աշխարհում ոչ ոչ ու երբեք չի անի այն, ինչ ինքը չի ուզում:

պատահական չի լինում ոչ մի բան..մենք անում ենք այն, ինչ պիտի անենք, ու մեր կյանքում կան միայն նրանք, ովքեր մեզ պետք են...պատահական չի, որ ես հիմա սա գրում եմ, ախր պատահական ոչինչ չկա..թե կա?

Սովորել ուրիշների սխալների վրա

Ես երբեք այդ դեպքը չեմ եղել: Ես միշ իմ սխալների վր  եմ սովորել: 

Բայց գալիս է մի օր, երբ փոխվում են անգամ սկզբունքները: Ու ես, որ միշտ ասել եմ գնամ ճակատս խփեմ ապակուն, համոզվեմ, որ ապակի է, ես, որ միշտ ասել եմ, թեկուզ ես իմաստուն չեմ, թող հիմար լինեմ, բայց ես իմ սխալների վրա եմ սովորում, ես այսօր սովորեցի ու սովորում եմ մի գձեթե անծանոթ մարդու սխալների վրա: Ուղղակի այլ է, երբ տեսնում ես մեկին, ով քեզ վախենալու չափ նման է, ու տեսնելով, թե ինչպես են կողքից նայվում նրա արարքները, իրոք տեսնում ես քեզ կողքից, ու սկսում ես մտածել " Միգուցե իրոք հնարավոր է սովորել ուրիշների սխալների րվա".. " թե ես ուղղակի էլ հիմար չեմ":

Չգիտեմ, բայց նորհակալ եմ այդ մարդուց, ես միանշանակ շատ բան հասակաց, ատ ավելին, քան կարող եմ ուուզում եմ ասել: Մեկ-մեկ լավ է, երբ քեզ կողքից ես նայում, բայց որպեսքի դա անես, պետք է կողքիդ լինի մեկն, ում միջով դու քեզ նայես:

Ավելորդ մարդիկ

Երբևէ ձեզ ավելորդ զգացել եք? Ես` այո. մի անգամ գնացել էի մի համերգի, որը "հեչ ինձ համար չէր": Զզվելի զգացում է: Սեփական "ես"-ը ստորացնող զգացում է: Լինել մի տեղ, որտեղ դու սպասված չես, ցանկալի չես, պարզապես տեղին չես:
Լինել ավելորդ համերգին...
Լինել ավելորդ երեկույթին...
Լինել ավելորդ ակումբում...
Լինել ավելորդ բուհում...
Լինել ավելորդ կյանքում..չէ, այս մեկը ես բացառում եմ: Կյանքում բոլորն իրենց տեղերն ունեն, բոլորը վաղուց նոր արդուկված ու ծալված սրբիչների պես դարսված են համապատասխան դարակներում: Միայն..ոչ բոլորը դա գիտեն:

Երբ մեկն իրեն մի տեղ ավելորդ է զգում, ու փորձում է փախչել այդտեղից իրավիճակը շտկելու համար, շատ լավ է: Իսկ երբ իրենք` ավելորդները, չեն էլ կռահում իրենց` ավելորդ լինելը, սարսափելի է:
Ավելորդ մարդիկ իդեաական տարբերակում իրենք պետք է գնան իրենց չպատկանող վայրից, իսկ երբ դա իրենց չի հաջողվում, օգնել է պետք:
Տեղ չպիտի ունենան ավելորդ մարդիկ այնտեղ, որտեղ ավելորդ են: Փոխարենը թող գնան ու փառք վայելեն այնտեղ, որտեղ իրենց տեղն են:

Կրթությունը անվերջ գործընթաց է

«Անկախ տարիքից` յուրաքանչյուր մարդ պիտի կրթություն ստանալու և զարգանալու հնարավորություն ունենա, քանի որ հմտությունները շատ արագ հնանում են», -  մի առիթով ասել է Գերմանիայի ժողովրդական բարձրագույն դպրոցների միության հայաստանյան մասնաճյուղի ղեկավար, մեծահասակների կրթության ասոցիացիայի անդամ Նազարեթ Նազարեթյանը:

Դե, իմ կարծիքով, իրականում հմտությունները չեն հնանում, այլ նորերը ձեռք բերելու պահանջն է թարմացվում, ու այսօր լավ հաշվապահ լինելու համար բավարար չէ, որ փորձ ունենաս այդ ոլորտում, պետք է նաև կարողանաս առցանց ներկայացնել հաշվետվությունները, կիրառել էլեկտրոնային ստորագրություններ, բլանկերի ձևեր և այլն և այլն: Իսկ լավ դասախոսներն էլ, հատկապես լեզու դասավանդողները վաղուց են անցել առցանց պարապմունքների, որն ի միջի այլոց, մեծապես նպաստում է իրենց տարիքից և հասարակական կարգավիճակից «նեղվող»  մեծահասակների կրթությանը: Շատերն էլ անցել են համակարգչային տեխնոլոգիաների կիրառմանը` դասերը բուհերում ավելի ինտերակտիվ դարձնելու նպատակով:
Այո, բոլորն էլ ստիպված են ժամանակին համընթաց քայլել և իրենց մասնագիտական հմտությունների մակարդակով համապատասխանել ժամանակակից աշխարհի պահանջներին: Ստացվում է, որ ոչ միայն մեծահասակները պետք է անընդհատ նոր գիտելիքներ ձեռք բերեն, այլև հենց իրենց սովորեցնողները, անգամ այն պարագայում, երբ նրանք երկար տարիներ շարունակ դասավանդել են այդ առարկան և բավական հմտացել իրենց գործում:

Մեր երկրում մեծահասկաների կրության հետ կապված խնդիրներին պետական մակարդակով առաջին անգամ անդրադարձ կատարվել է 2009 թ-ին կառավարության կողմից ընդունված համախատասխան հայեցակարգով: Կրթության եւ գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանի բնորոշմամբ` սա առաջին փաստաթուղթն էր, որ թույլ տվեց այս խնդրի համար բացել իրավական լուծումների դռները: Նախարարը չի բացառում նաեւ որ առաջիկայում ոլորտին առնչվող օրենք ընդունվի: Սակայն սա դեռ չի ապահովում մտահղացումների իրականացմանը. հայաստանցի մեծահասակներից շատ քչերն են այնուամենայնիվ նորից իրենց «դպրոցական» զգում առանց կաշկանդվելու: Եվ նրանց մխիթարելու է գալիս պարոն նախագահի հետևյալ միտքը. «Համաշխարհային լավագույն կրթական փորձը ապացուցում է, որ ցկյանս կամ մեծահասակների կրթությունը կրթական համակարգի անբաժանելի մասն է, որը թույլ է տալիս ապահովել աշխատաշուկայի պահանջներին համահունչ աշխատուժի վերապատրաստում, նաև հնարավորություն է ընձեռում քաղաքացիներին կատարելագործվել ու պահանջված գզալ»:

Դե ինչ, սիրելի մեծահասակներ, մի կաշկանդվեք, երբ ստիպված եք, կամ որ ավելի հաճելի է, ստիպված չեք, բայց հետաքրքրված եք ձեր հմտություններն ու գիտելիքները թարմացնելով. սովորելը միայն դպրոցականների և ուսանողների պարտականություն-առաքելությունը չէ. դա բոլորիս` դեպի բարեկեցիկ և հետաքրքիր ապագա գնալու, զարգանալու միակ եղանակն է, և կրթությունը` որպես գործընթաց, վերջ չունի. կրթությունը անվերջ գործընթաց է:

Մինչև մահ...

Ինչ ենք անում մինչև մահ?

Սովորում ենք..սովորում ենք ապրել և սովորում ենք, որ ապրենք: Որ լավ ապրենք:
Սովորում ենք միշտ, անգամ հաճախ մեր կամքից անկախ, ու դա հիասքանչ է:
Սովորելը զարգանալու նախապայմանն է. իսկ եթե չենք զարգանում, էլ ինչու ենք ապրում:

Ես սիրում եմ, երբ տեսնում եմ անգլերեն սովորող "տյոտյաներին" ու "ձյաձյաներին", որոնց թիվը,  բարեբախտաբար, գնալով աճում է: Հաճելի է տեսնել, թե ինչպես է թոշակի անցած տատիկը թոռնիկին դասերում օգնելիս կրկին սովորում մոռացածը: Ավելի հաճելի է, երբ մի նստարանի ոմտ իրար կողքի նստում են 16 և 61 տարեկան ուսանողները..բայց այդպիսի բան մեր երկրում ես չեմ տեսել:
Արտասահմանում ընդունված է նորմալ ընդունել մեծ տարիքում նոր մասնագիտություն կամ անգամ առաջին մասնագիտություն ձեռք բերող մարդկանց, իսկ մեզ մոտ` ոչ: Բայց տեսնելով "եվրոպական ստանդարտների" ինտենսիվ ներթափանցումը և ադապտացումը մեր երկրում, կարող եմ հուսալ, որ այդ օրը հեռու չէ:
 Ուղղակի դժվար կլինի, քանի որ անգամ հասարակական տրանսպորտում գիրք կամ ամսագիր ընթերցող ուղևորին այնպես են նայում, կարծեղ այդ "գիտունիկը" Լուսնից հենց նոր իջավ մեր մոլորակ: Այդպիսի հայացքով Լոնդոնում նայում են այն ուղևորին, ով առանց 'կարդալիքի" է տրանսպորտ նստել: Ի միջի այլոց, տրանսպորտում միայն գրքում կարդացածը չէ, որ մեզ կրթում է: Անգամ լիքը ավտոբուսում անհարմարավետ երթևեկելիս մենք այնքան բան ենք սովորում.սովորում ենք մի կերպ կանգնել ու չուշաթափվել, չխեղդվել ու ջղայինների հետ կռիվ չանել, սովորում ենք հանդուրժել ու զիջել: Քիչ բան է?